Czy pompy ciepła typu split będą zakazane? Czynniki chłodnicze, wymogi EU i porównanie z monoblokiem

Reklamy

Dynamiczny rozwój rynku odnawialnych źródeł energii oraz zaostrzające się przepisy proekologiczne w Unii Europejskiej wywołują liczne dyskusje wśród inwestorów planujących modernizację ogrzewania. W ostatnich miesiącach na forach branżowych i portalach społecznościowych pojawia się mnóstwo wątpliwości dotyczących przyszłości popularnych urządzeń grzewczych. Kluczowe pytanie, jakie zadaje sobie wielu właścicieli domów, brzmi: czy pompy split będą zakazane? Obawy wynikają głównie z wycofywania syntetycznych czynników chłodniczych o wysokim potencjale tworzenia efektu cieplarnianego. Warto dokładnie przeanalizować nadchodzące regulacje prawne, przyjrzeć się sprawności obu konstrukcji oraz zestawić najważniejsze zalety i wady systemów split oraz monoblok.

Nowe wymogi Unii Europejskiej – co zmienia dyrektywa F-gazowa?

Zamieszanie wokół zakazów ma swoje źródło w zrewidowanym rozporządzeniu Unii Europejskiej dotyczącym fluorowanych gazów cieplarnianych (tzw. dyrektywa F-gazowa). Przepisy te stopniowo wycofują z rynku czynniki chłodnicze z grupy HFC (np. R410A czy popularny R32), replaced przez naturalne zamienniki o znikomym wpływie na klimat, takie jak propan (R290).

Samo urządzenie typu split nie zostaje nielegalne z mocy prawa ze względu na swoją budowę rodzajową. Zakazy dotyczą konkretnych czynników chłodniczych stasowanych wewnątrz układu. Oznacza to, że tradycyjne pompy ciepła split napełnione starszymi gazami syntetycznymi będą stopniowo wycofywane ze sprzedaży i produkcji w kolejnych latach:

• Od 2027 roku wchodzi zakaz wprowadzania do obrotu urządzeń typu hermetycznie zamknięte split o mocy do 12 kW z czynnikami o GWP wyższym lub równym 150.
• Od 2035 roku zakaz obejmie praktycznie wszystkie małe systemy split wykorzystujące fluorowane gazy cieplarniane.

Urządzenia zamontowane wcześniej będą mogły pracować bez przeszkód do końca swojej żywotności, jednak ich serwisowanie może stać się droższe ze względu na malejącą dostępność i rosnące ceny starszych freonów.

Budowa i sprawność – czym różni się split od monobloku?

Podstawowa różnica techniczna sprowadza się do umiejscowienia układu chłodniczego. W układzie typu split instalacja rozdzielona jest na dwa moduły: jednostkę zewnętrzną oraz wewnętrzną. Połączone są one przewodami miedzianymi, w których krąży czynnik chłodniczy pod wysokim ciśnieniem. Montage wymaga uprawnień F-gazowych.

W przypadku monobloku cały układ chłodniczy zamknięty jest fabrycznie w jednej obudowie stojącej na zewnątrz budynku. Do wnętrza domu wprowadzane są jedynie rury z wodą (lub glikolem).

Które urządzenie jest sprawniejsze?

Pod kątem sprawności energetycznej (współczynników COP i SCOP) różnice między nowoczesną pompą split a monoblokiem wynikają przede wszystkim z zastosowanego czynnika chłodniczego i temperatury zasilania instalacji. Urządzenia pracujące na propanie R290 (częściej spotykane w konstrukcji monoblok) osiągają wyższą sprawność przy wysokich temperaturach zasilania, co czyni je idealnym wyborem do modernizowanych domów z grzejnikami. Systemy split pracujące na czynniku R32 oferują doskonałą efektywność w nowych budynkach z niskotemperaturowym ogrzewaniem podłogowym.

Warto pamiętać, że na rachunki i zużycie prądu wpływa nie tylko wybór samej pompy, ale również optymalna krzywa grzewcza. Podobnie jak w przypadku tradycyjnych źródeł ciepła, odpowiednie sterowanie układem pozwala obniżyć koszty eksploatacji – w rozwiązaniach tradycyjnych pomaga np. najlepszy termostat pokojowy do regulacji ogrzewania, a w układach hydraulicznych odpowiednio skonfigurowane strefy ciepła.

Metrigo.pl – Twoje centrum kontroli zużycia mediów i domowych wydatków

Nowoczesne zarządzanie domowym budżetem wymaga precyzyjnego monitorowania zasobów oraz stałej kontroli ponoszonych kosztów. Serwis Metrigo.pl to przejrzysta i intuicyjna aplikacja stworzona z myślą o osobach, które chcą skutecznie śledzić zużycie energii elektrycznej, wody, gazu oraz ciepła w swoim gospodarstwie domowym. Regularne wprowadzanie odczytów pozwala na bieżąco analizować wahania w zużyciu poszczególnych mediów, wcześnie wykrywać potencjalne wycieki lub nieefektywności grzewcze oraz precyzyjnie planować nadchodzące rachunki. Dzięki zaawansowanym statystykom i czytelnym zestawieniom Metrigo.pl pomaga podejmować świadome decyzje oszczędnościowe, przekształcając suche dane liczbowe w realną wiedzę i mniejsze wydatki na opłaty eksploatacyjne.

Zalety i wady pomp ciepła typu split i monoblok

Aby podjąć świadomą decyzję inwestycyjną, warto bezpośrednio porównać cechy obu rozwiązań.

Pompy ciepła typu Split

Zalety:

• Brak ryzyka zamarznięcia – pomiędzy jednostką zewnętrzną a budynkiem krąży czynnik chłodniczy, który nie zamarza nawet podczas długich przerw w dostawie prądu przy siarczystych mrozach.
• Mniejsze straty ciepła na przesyłce – rury freonowe mają mniejsze średnice i znikome straty przesyłowe w porównaniu do zewnętrznych magistrali wodnych.
• Kompaktowa jednostka zewnętrzna – zazwyczaj cichsza i mniejsza gabarytowo od monobloku.

Wady:

• Konieczność przeglądów F-gazowych – przy większej ilości czynnika wymagana jest rejestracja w Centralnym Rejestrze Operatorów (CRO) i coroczne szczelności.
• Przyszłość czynników syntetycznych – ograniczenia prawne uderzają głównie w gazy stosowane w instalacjach split.

Pompy ciepła typu Monoblok

Zalety:

• Wykorzystanie ekologicznego czynnika R290 (propan) – wysoka sprawność, brak opłat F-gazowych i pełna zgodność z przyszłymi normami EU.
• Prostszy montaż hydrauliczny – montaż wykonuje instalator hydraulik bez konieczności posiadania uprawnień F-gaz.
• Cały hałas i czynnik chłodniczy poza domem – zwiększone bezpieczeństwo pożarowe wewnątrz budynku.

Wady:

• Ryzyko zamarznięcia wody w rurach – w razie braku prądu podczas mrozów istnieje ryzyko uszkodzenia wymiennika (wymaga stosowania zaworów spustowych lub glikolu).
• Większe gabaryty urządzenia – jednostka zewnętrzna zajmuje więcej miejsca na posesji.

Co wybrać w perspektywie kolejnych lat?

Wybór konkretnego rozwiązania powinien być podyktowany specyfiką budynku. Jeśli zależy Ci na przyszłościowym rozwiązaniu niewrażliwym na proekologiczne obostrzenia prawne, warto zwrócić uwagę na monobloki z czynnikiem R290. Jeżeli kluczowe jest dla Ciebie bezpieczeństwo instalacji przed zamarzaniem bez konieczności zalewania układu glikolem, nowoczesny split również spełni swoje zadanie, o ile wybierzesz model oparty o czynniki o niskim współczynniku GWP.

Niezależnie od wybranego źródła ciepła, warto pamiętać o kompleksowym podejściu do energii w domu. Współpraca pompy ciepła z panelem fotowoltaicznym znacząco obniża koszty eksploatacji. Trzeba przy tym uwzględniać bieżący koszt ogrzania domu, a także analizować systemy rozliczeń prosumenckich, w czym pomaga ocena tego, jak działają zyski z fotowoltaiki w rozliczeniu net-billing.

FAQ – Czy pompy ciepła typu split będą zakazane?

1. Czy pompy split będą zakazane i trzeba będzie je wymontować?

Nie, przepisy Unii Europejskiej nie nakazują demontażu już zainstalowanych pomp ciepła. Zakazy dotyczą wprowadzania na rynek nowych urządzeń ze starymi czynnikami syntetycznymi. Zamontowane urządzenia mogą pracować do końca swojej żywotności technicznej.

2. Od którego roku zaczną obowiązywać zakazy dla pomp split?

Pierwsze obostrzenia dotyczące pomp typu split o mocy do 12 kW napełnionych czynnikiem o GWP wyższym niż 150 wejdą w życie w 2027 roku. Ostateczne wycofanie syntetycznych gazów F-gazowych w małych splitach zaplanowano na 2035 rok.

3. Czy propan R290 może być stosowany w pompach typu split?

Ze względów bezpieczeństwa (propan jest gazem palnym) R290 stosuje się głównie w urządzeniach typu monoblok, gdzie cały układ chłodniczy znajduje się poza budynkiem. Trwają jednak prace inżynieryjne nad bezpiecznymi konstrukcjami split z minimalną ilością propanu.

4. Co jest lepsze do starego domu z grzejnikami – split czy monoblok?

W modernizowanych budynkach świetnie sprawdzają się monobloki pracujące na czynniku R290 (propan). Osiągają one wysoką temperaturę zasilania (nawet do 65-75°C) przy zachowaniu wysokiej sprawności energetycznej bez konieczności wymiany całej instalacji grzejnikowej.

5. Jak zabezpieczyć pompę monoblok przed zamarznięciem?

Stosuje się dwa główne rozwiązania: zalanie układu zewnętrznego roztworem glikolu zamiast czystej wody lub montaż mechanicznych zaworów antyzamrożeniowych, które przy braku zasilania i spadku temperatury wody poniżej 3°C samoczynnie upuszczają wodę z układu.

6. Czy na pompę typu split potrzebne są specjalne uprawnienia montażowe?

Tak, montaż pompy ciepła typu split wymaga połączenia układu chłodniczego na miejscu inwestycji, co obliguje instalatora do posiadania certyfikatu F-gazowego.

7. Czy serwisowanie pomp ze starym czynnikiem będzie drogie?

Z biegiem lat wycofywane czynniki chłodnicze (takie jak R410A czy R32) będą stawać się rzadsze na rynku, co doprowadzi do wzrostu ich cen. Uzupełnienie ubytku czynnika w starszej pompie podczas awarii może wiązać się z wyższym kosztem serwisu.

Podsumowanie

Odpowiedź na pytanie, czy pompy split będą zakazane, brzmi: nie sama konstrukcja, lecz stosowane w niej syntetyczne czynniki chłodnicze podlegają stopniowej wyprzedaży i wycofaniu z rynku. Systemy split będą nadal dostępne, jednak producenci zmuszeni są do przechodzenia na ekologiczne zamienniki. Wybierając między split a monoblok, warto kierować się charakterystyką budynku, wymogami dotyczącymi montażu oraz długofalową dostępnością czynników chłodniczych.

Reklamy